یكی از بهترین آثار مذهبی 2010 كه با تلفیق با ژانر اكشن، بینندگان را به سینماهای غرب كشاند، فیلم «كتاب الی» بود كه با سرمایه گذاری كمپانی برادر وارنر به اكران عمومی درآمد و علی رغم تداخل اكران با «آواتر»، خوش درخشید و توانست نه تنها هزینه هایی كه برای ساختش شده بود بازگرداند، بلكه سوددهی قابل توجهی نیز داشته باشد تا الگوی مناسبی برای فیلم سازان داخلی باشد كه بعضا عادت كرده اند فیلم های مذهبی یا دارای مضامین ارزشی را با اعتبارات سنگین دولتی و یا حمایت های بعدی برای بازگشت سرمایه و سودآوری، از مرحله تولید بگذرانند.


"برخی می كشند تا آن را بدست آورند. او می كشد تا از آن حفاظت كند." این شعار تبلیغاتی فیلم «كتاب الی» (The Book of Eli) است كه در تریلرش بیش از هر چیز مضامین یك فیلم اكشن را جای داده بود، اما وقتی اكران عمومی این ساخته 118 دقیقه ای «آلن» و «آلبرت هیوز» از 15 ژانویه آغاز شد، آمریكایی ها از مشاهده این اثر جا خوردند و اقبال مناسبی نسبت به این فیلم نسبتاً كم هزینه (در قیاس با پروژه های بزرگ سینمایی همچون آواتار) نشان دادند تا در نخستین روز نمایش خود با فروشی معادل 11.7 میلیون دلار در صدر جدول فروش سینماهای آمریكای شمالی قرار گرفته و از آواتار به شكل مقطعی پیشی بگیرد.


«كتاب الی»با نگاهی كاملاً متفاوت با 2012 یا توانستن، داستان یك منجی آخرالزمانی است كه وظیفه حراست از آخرین انجیل روی كره زمین را بر عهده دارد تا این كتاب مذهبی كه تنها نسخه باقی مانده از انجیل است را به مكانی برساند كه تمامی آثار فرهنگ و مذهب تاریخ بشریت به عنوان مهم ترین سرمایه های بازسازی جامعه بشری جمع آوری شده اند تا به طور وسیع بازنشر شوند و مردم با آموزه های این مذاهب و فرهنگ ها، به شرایط گذشته بازگردند. اما برخی بازماندگان آخرالزمان تصور می كنند با در اختیار داشتن آخرین انجیل می‏توانند، بر جهان سلطه یابند كه این نگهبان در طول سفرش تلاش می كند از دستیابی ایشان به انجیل جلوگیری كند.



این نگهبان سیه چرده كه حالتی قدسی داشته و از رفتارهای خلاف اخلاق و شهوت رانی پرهیز می‏كند، در طول فیلم با بسیاری از اشرار درگیر می‏شود و جالب آنكه بسیاری از پیام هایی كه تداعی می‏كند، عین ادیان الهی چون مسیحیت و به خصوص اسلام است كه برجسته ترین آنها تلاش این نگهبان برای عدم درگیری با اشرار است و تنها زمانی به اجبار دست به تیغ می برد كه می خواهد از خود و همچنین از حق دفاع كند و این دقیقاً با آموزه های دینی ما تطابق دارد.

در كنار كارگردانی و سبك تصویربرداری، شاید مهم ترین پارامتری كه باعث شده فیلم بیشتر برای مخاطب جذاب باشد، بازی مناسب دنزل واشنگتن در نقش "ایلای" یا همان "الی" است كه حقیقتاً شمای یك دلاور و رزمجوی دارای هدفی مقدس و روحی پاك را به خوبی بازی می‏كند و باورپذیری چهره اش به عنوان یك مرد مقدس برای مخاطب عام بالاست و این باورپذیری هنگامی كه تصور می‏شود او یك كور است و تمام مسیر رسیدن به حقیقت را با چشم دل می دیده، با چشم دل می جنگیده و با چشم دل از یك كتاب آسمانی دفاع می كرده، به اوج خود می‏رسد.

با این حال این المان های مذهبی به گونه ای با صحنه های اكشن درمی آمیزد كه به هیچ عنوان فیلم اسیر شعارزدگی نمی‏شود و بیننده پس از پایان فیلم، با نگاهی مثبت و تحسین برانگیز به نقش منجی درآخرالزمان، سالن نمایش را ترك می‏كند؛ اتفاقی كه سینماگران شرقی در تحققش ضعیف هستند.


در غرب عادت ندارند چنین هزینه هایی را (حداقل به طور مستقیم) متحمل شوند و روش های كمك برای ساخت فیلم های دینی به گونه ای است كه همچنان سرمایه اصلی توسط فیلمساز تامین می‏شود و ساختار اثر نیز به گونه ای طراحی می‏گردد كه فروش و بازگشت هزینه هایش بیش از سرمایه گذاری اولیه باشد و در واقع ساخت فیلم های مذهبی بدون اتكاء به دولت در غرب مهیاتر است و جالب آنكه مردمشان نیز استقبال خوبی می‏كنند كه كتاب الی نمونه شاخصش در سال میلادی اخیر بوده است. اما در كشورهای شرقی برای سینمای مذهبی و یا ارزشی، سرمایه گذاری مستقیم دولتی وسیعی صورت می‏پذیرد و شاید همین امر در عدم خلاقیت برای ایده پردازی و ارائه سناریوهای جذاب و خلاقانه و روز، تاثیر داشته است.



سینماگران ارزشی و دینی كشورمان، مسئولان را مكلف می‏دانند كه از آنها برای ساخت چنین آثاری حمایت نمایند و هرچه می‏سازند (به خصوص در حوزه تاریخی)، بار هزینه ها را بر دوش دستگاه های فرهنگی دولت و حاكمیت می‏گذارند كه اگرچه بخشی از این واقعا منطقی است، اما اینكه متوقع بود با تكیه بر دولت، فیلم ارزشی ساخت ثمره اش همین اتفاق در حال وقوع است و آن قلت آثار بكر فرهنگی و دینی با مضامین روز بر پرده سینمای ایران است كه بتواند ركوردهای فروش را نیز بشكند و با كمترین هزینه های قابل تصور همچون كتاب الی، مردم را مجبور به خریدن بلیت از گیشه سینما كند و بر این اساس شاید بهتر باشد از تجربه ای كه برادر وارنر نیز در پی بهره برداری بیشتر از آن هستند، الگوبرداری داخلی و بومی كرد و به این سبك آثار گرایش نشان داد.


تجربه «كتاب الی» باعث شد، كمپانی برادران وارنر كشش بیشتری به فیلم هایی با محتوای دینی آخرالزمانی و پساآخرالزمانی نشان دهد و درصدد طراحی فیلم های كم هزینه تری چون كتاب الی با نماهای ساده تری برآیند كه مجموعه 157 میلیون دلاری فروش این فیلم طی 119 روز اكران نیز انگیزه شان را دوچندان ساخته است و البته برداشتی مناسب برای فیلم سازان حرفه ای فراهم آورد كه می‏توان با ادغام دیگر ژانرها و به طور خاص ژانر اكشن با مفاهیم دینی و قرار دادن مفاهیم دینی در لوای یك اثر اكشن، هم پیام را رساند و هم مخاطب را تا انتهای فیلم هوشیار نگه داشت.