میر ابوالقاسم فندرسکی استرآبادی مشهور به " میرفندرسكی" فیلسوف، عارف، شاعر و دانشمند بزرگ عهد صفویه است.
وی در حدود سال 970 هـ ق در روستای " فندرسك " از توابع " استرآباد" ( كه اكنون به گرگان معروف است)، چشم به جهان گشود. تحصیلات خود را در استرآباد و قزوین انجام داد سپس به هند رفت و با دانشوران، ادباء و عرفای آن سرزمین دیدار كرد و از مصاحبت و گفتگو با آنها توشه های بسیار اندوخت تا اینكه سرانجام راهی ایران شد. شاه صفی پادشاه ایران ، مقامات حكومتی و مردم استقبال با شكوهی از او به عمل آوردند و او در اصفهان اقامت گزید.
میرفندرسكی در حكمت طبیعی، الهی و ریاضی و همه علوم عقلی و شعر و ادبیات تبحر بسیار داشت و از لحاظ جامعیت علمی از نوادر روزگار بوده و در عبارت و ریاضت اهتمام بسیار داشت و اوقات را به تدریس علوم عقلی و نقلی، تحقیق مسائل علمی و سرودن شعر سپری می نمود. بسیاری از دانشمندان نامدار همچون "آقا حسین خوانساری"، "ملا محمد باقر محقق سبزواری"، "میرزا رفیعای نائینی" و" ملا حسنعلی شوشتری" از شاگردان اویند.
میر به دیدار و مصاحبت بزرگان و اشراف و كارگزاران حكومتی رغبتی نداشت و با درویشان و مردم كوچه و بازار معاشرت و مصاحبت می كرد . علمای بزرگ معاصر او همچون "شیخ بهائی" و "میرداماد" به او ارادت بسیاری می ورزیده و او را بر خود مقدم می شمرده ند .
از میرفندرسكی كتابهای مختلفی به جای مانده است كه از همه مهمتر به كتابها و رساله های " صناعیه" ، " رساله حركت" و " منظومه در كیمیا" می توان اشاره كرد.
میرفندرسكی علاوه بر مقامات علمی و معنوی، ذوق شعر داشته و از خود سروده هایی به جای نهاده است . قصیده "یائیه" او كه به پیروی از قصیده "یائیه" ناصر خسرو سروده شده و حاوی مسائل مهم فلسفی (به ویژه حكمت اشراق) است شهرت به سزایی كسب كرده است.
میرابوالقاسم فندرسكی در سال 1050 هـ ق وفات یافت و پیكرش در تخت فولاد اصفهان به خاك سپرده شد . بر روی قبر او سكویی بلند ساخته شده و كتیبه ای به خط ثلث زیبا بر ضلع غربی سكو نصب شده است.
تكیه میر، آرامگاه میر فندرسكی و بسیاری از شعراء ، علماء و عرفای اصفهان است و مردم اصفهان از بدو تاسیس تكیه تاكنون برای زیارت آن اهمیت بسیار قائل هستند.
بیوگرافی و زندگینامه
شیخ بهاء الدین ، محمدبن حسین عاملی معروف به شیخ بهایی دانشمند بنام دوره صفویه است. اصل وی از جبل عامل شام بود. بهاء الدین محمد ده ساله بود که پدرش عزالدین حسین عاملی از بزرگان علمای شام بسوی ایران رهسپار گردید و چون به قزوین رسیدند و آن شهر را مرکز دانشمندان شیعه یافتند، در آن سکنی گزیدند و بهاءالدین به شاگردی پدر و دیگر دانشمندان آن عصر مشغول گردید.
مرگ این عارف بزرگ و دانشمند را به سال 1030 و یا 1031 هجری در پایان هشتاد و هفتمین سال حیاتش ذکر کرده اند.وی در شهر اصفهان روی در نقاب خاک کشید و مریدان پیکر او را با شکوهی که شایسته شان او بود ، به مشهد بردند و در جوار حرم هشتمین امام شیعیان به خاک سپردند.
شیخ بهایی مردی بود که از تظاهر و فخر فروشی نفرت داشت و این خود انگیزه ای برای اشتهار خالص شیخ بود.شیخ بهایی به تایید و تصدیق اکثر محققین و مستشرقین ، نادر روزگار و یکی از مردان یگانه دانش و ادب ایران بود که پرورش یافته فرهنگ آن عصر این مرز و بوم و از بهترین نمایندگان معارف ایران در قرن دهم و یازدهم هجری قمری بوده است. شیخ بهایی شاگردانی تربیت نموده که به نوبه خود از بزرگترین مفاخر علم و ادب ایران بوده اند، مانند فیلسوف و حکیم الهی ملاصدرای شیرازی و ملاحسن حنیفی کاشانی وعده یی دیگر که در فلسفه و حکمت الهی و فقه و اصول و ریاضی و نجوم سرآمد بوده و ستارگان درخشانی در آسمان علم و ادب ایران گردیدند که نه تنها ایران ،بلکه عالم اسلام به وجود آنان افتخار می کند. از کتب و آثار بزرگ علمی و ادبی شیخ بهایی علاوه بر غزلیات و رباعیات دارای دو مثنوی بوده که یکی به نام مثنوی "نان و حلوا" و دیگری "شیر و شکر" می باشد و آثار علمی او عبارتند از "جامع عباسی، کشکول، بحرالحساب و مفتاح الفلاح والاربعین و شرع القلاف، اسرارالبلاغه والوجیزه". سایر تالیفات شیخ بهایی که بالغ بر هشتاد و هشت کتاب و رساله می شود همواره کتب مورد نیاز طالبان علم و ادب بوده است.
مقبره عالم بزرگ شیعى عصر صفوى، بهاء الدین محمد عامِلى معروف به شیخ بهایى، تشکیل رواقى مستقل را در مجموعه حرم حضرت رضا علیه السلام داده است.
شیخ بهایى در سال 953 هجرى در بَعلبك لبنان ولادت یافته و در سن هفت سالگى به همراه پدر خویش به ایران هجرت كرده است. او عمده عمر فعّالش را در زمان سلطنت شاه عباس اول صفوى ( 996 ـ 1035 ق ) در ایران، خصوصاً شهر اصفهان، سپرى كرده است. شیخ در سال 1010 قمرى كه شاه عباس فاصله اصفهان تا مشهد را پیاده پیموده او را همراهى كرد. چون وى زمانى در مشهد به تدریس اشتغال داشته پس از آن كه در آخر سال 1030 هجرى در اصفهان در گذشته جسدش به مشهد منتقل و در جوار مَدرَسِ پیشینش مدفون شده است.
مَدرَس شیخ و مقبره وى در گوشه جنوب غربى صحن نو ( آزادى ) و شرق حرم مطهر حضرت رضا علیه السلام واقع است. بناى فعلى مقبره در سالهاى 4 ـ 1323 خورشیدى احداث شده و شرح حال نسبتاً مفصل شیخ بر روى سنگ قبر نفیس وى و هم دیوارهاى مقبره او تحریر و حك شده است. ابعاد مقبره شیخ بهایى 10 در 30/10 متر و دیوارهاى آن آیینه كارى است. درِ مقبره هم از چوب گردوى منبّت كارى شده ارزشمندى است كه همزمان با احداث بناى جدید ساخته شده است
تبلیغات